Ballar elde ediliş kaynaklarına göre çiçek balı ve salgı balı olarak, elde ediliş şekillerine göre de petekli bal ve süzme bal olarak sınıflandırılabilir.

Balın hammaddesi nektardır ve dünyada üretilen balın büyük bir kısmının nektarı çiçeklerden gelir. Ancak bir miktar bal da çiçek olmayan kaynaklardan elde edilir. Örneğin ülkemizin dünyaca ünlü salgı balı çeşidi olan çam balı bu şekilde üretilmektedir. Salgı balı, bazı bitkilerin ve bu bitkiler üzerinde yaşayan böceklerin salgılarından elde edilir. Salgı da tıpkı nektar gibi şeker içeren bir sıvıdır.

Çam balının en önemli özelliği kıvamı bozulmadan veya kristalleşmeden uzun süre saklanabilmesidir. Rengi çiçek ballarından daha koyudur. Çam balları, çiçek ballarına göre çok daha geç kristalleşir. Çam ballarının duyusal özellikleri çiçek ballarından farklıdır. Çam balları kendilerine has özel bir kokuya, tada ve renge sahiptir.

Balın kristalleşmesi balın elde edildiği çiçeklerin türüne göre geç veya erken olabilir. Bal çeşitlerinin önemli bir bölümü özellikle kış aylarında ve soğukta muhafaza edilirse birkaç ay gibi kısa bir sürede kristalleşebilir. Bu durum, balın tüketilmesini önleyici bir problem değildir. Bal kristalleşmiş haliyle de tüketilebileceği gibi, benmari usulü bir ısıtma işlemiyle (sıcak su dolu bir kabın içerinde balın su ile temas etmeyecek şekilde ısıtılması) kristaller çözdürülüp bu şekilde de tüketilebilir.

Balda kristalleşme hiçbir şekilde bala yapılmış bir hilenin göstergesi değildir. Kristalleşmiş balın tüketilmesinde, sağlık açısından hiçbir sakınca yoktur.

Kristalleşmenin başlıca sebepleri, balın oluşmasında yararlanılan çiçeklerin türü, balın içerdiği hava kabarcıkları, polen ve diğer partiküllerin miktarı, balın depolandığı yerin nem ve sıcaklığıdır. Balın kristalleşmesi tabii bir olaydır ve balın glikoz oranı bakımından doymuş hale gelmesiyle, glikoz moleküllerinin kristal duruma geçmesi olarak tanımlanır.

Avrupa, Amerika ve Kanada'da balın kontrollü şartlarda kristalleştirilerek "Krem bal" olarak tüketimi çok yaygındır.

Bal 1 yaşından küçük çocuklar için tavsiye edilmemektedir.

Nedeni Clostridium Botulinum bakterisinin balda gelişememesine rağmen, spor formunun balda bulunma ihtimalinin olması ve bu bakterinin bebeklerde Bebek Botulizmi denilen bir hastalığa neden olma ihtimalidir. Bu sporlar çevremizdeki havada, toprakta, tozda ve ham tarımsal ürünlerde bulunur.

Kıvamına ya da rengine bakarak, koklayarak, hatta tadarak balın gerçeğini sahtesinden ayırt etmek neredeyse olanaksızdır. İleri teknoloji ile donatılmış laboratuarlarda, deneyimli uzmanlarca yapılacak analizler, gerçek balın sahtesinden kuşkuya yer vermeyecek biçimde ayırt edilmesini sağlar. Doğru olan, bu tür analizleri yapabilecek laboratuvar olanaklarına sahip bir markanın balını tercih etmek ve tüketmektir.

Türkiye'nin tek, Avrupa'nın en kapsamlı 4 eşdeğer bal ihtisas laboratuarından biri olan Altıparmak Gıda Analiz Laboratuarı'nda, 65 özelliği modern teknoloji ve yüksek kapasiteyle hassas analizlerden geçen katkısız, kalıntısız ve tamamen doğal olduğu saptanan ballar, aynı tesislerde el değmeden, hijyenik koşullarda Binbirçiçek markası kavanozlarına dolduruluyor.

Altıparmak Gıda'nın kalite kontrol ve izlenebilirlik sistemi sayesinde, sofranızdaki balın Türkiye'nin hangi yörelerinden, hangi arıcılar tarafından toplandığı ve hatta balın hangi çiçeklerden elde edildiği analiz edilebiliyor. Doğadaki bin bir çeşit çiçeğin kokusunu ve lezzetini taşıyan Binbirçiçek Bal, Altıparmak Gıda güvencesiyle sofranıza ulaşıyor.

Balların tat, koku ve renkleri, üretim yerlerine ve elde edildikleri bitkilerin cinsine göre değişebilmektedir. Ayrıca aynı yörede ya da aynı bitkiden elde edilen ballarda bile mevsimsel değişikler olabilmektedir. Balın içerisine giren her çiçeğin nektarının kendisine özgü tat, koku ve rengi vardır. Tüm bu değişkenlikler tamamen doğal bir ürün olan bala yansır.

Balın kalitesi, üretildiği yöre, iklim ve yüksek yayla gibi farklı ortamların değişkenliğiyle ilişkili değildir. Balın kalitesi, balın doğal ve saf olarak üretilmesi ve hiçbir şekilde katkı ve kalıntı içermemesiyle ilgilidir.

Temel karbonhidratların kaynağı olan bal bir yemek kaşığında 64 kalori enerji sağlayarak kaslar için yakıt görevi görür.

Amerika'daki Memphis üniversitesinin Egzersiz ve Spor Beslenme Laboratuarı egzersiz öncesi, sindirim için balın en efektif karbonhidrat olduğunu tespit etmiştir. Kan şekerine diğer karbonhidrat kaynaklarına kıyasla daha ılımlı etkisi olduğu gözlenmiştir.

Bal, niasin, riboflavin ve pantotenik asit gibi vitaminler, kalsiyum, bakır, demir, magnezyum, manganez, fosfor, potasyum ve çinko gibi mineraller içerir. Bal diğer besinlerin vücutta daha kolay sindirilip, daha iyi emilmelerini ve onlardan yararlanma düzeyini de yükseltir. Bu nedenle özellikle hastalık durumunda bal tüketimi vücudun çabuk toparlanmasına yardımcı olur.

Balda yağ bulunmadığından, az ya da hiç yağ içermeyen diyetlerde kullanımı son derece uygundur.

Balın antimikrobiyal ve antifungal etkisi sayesinde yaraların iyileşmesine, bakteri ve mantar gelişiminin önlenmesine katkı sağladığı biliniyor.

Balın bağışıklık sistemini kuvvetlendirdiği ve özellikle son yıllarda popüler bir konu olan antioksidan özellikli maddeler içerdiği de biliniyor. Balın yapısındaki enzimler nedeniyle antiseptik özellik taşıdığı gözlenmiştir.

Yapılan araştırmalarda balın, mideyi kaplayarak spazmları rahatlattığı ve gastrointestinal sistem üzerinde düzenleyici etki gösterdiği belirtilmiştir. Cilt üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı pek çok kozmetik ürünün içeriğine de girmiştir. Yapılan bilimsel çalışmalar balın yara iyileşmesinde olumlu etkisinin olduğunu göstermiştir.

Düzenli olarak günlük bal tüketimi bağışıklık sistemini geliştirirken vücudun enfeksiyonlarla mücadele etmesini kolaylaştırır. Bu nedenle soğuk algınlığında vücudun desteklenmesi amacıyla vazgeçilmez bir yardımcıdır.

• Balı mutfakta özellikle tatlılarda şekerin yerine daha sağlıklı ve doğal, ayrıca vitamin ve mineral açısından daha zengin bir alternatif olarak kullanabilirsiniz.

• Barbekü soslarında ve çeşitli etlerin kızartılması ya da kızartılmış etlere sos yapımında da balı kullanmanız mümkün. Burada amaç, ısıyla esmerleşen balın tadının ete geçmesini sağlamaktır.

• Salata soslarında sos içeriğindeki maddelerin acılığını bastırmak ve kendine has aromasını vermesi için kullanabilirsiniz.

• Balı, tat vermesi için, her türlü zeytinyağlı yemeğe ve fırın etlerine 1 kaşık kadar katabilirsiniz.

• Meyve suyu, çay, süt gibi sık tükettiğiniz içecekleri tatlandırmak için şeker yerine bal kullanabilirsiniz. İçerik anlamında bal, vitamin ve mineral açısından şekerden daha zengindir. Sindirimi de daha kolaydır.

• Fırınlanmış ürünlerde bal, daha süngerimsi yumuşak bir yapı sağlarken, ürünün kurumasını geciktirir.

• Taze meyveleri veya meyve salatalarını balla tatlandırabilirsiniz. Ayrıca balın asidik yapısı meyvelerin renginin kararmasını engelleyecektir.

• Fırında pişirdiğiniz tavuk, hindi gibi etleri partlamak için fırınlama işlemi tamamlamadan bal sürebilirsiniz.

• Balı dondurma, meyve püresi ve top kek gibi ürünlerin üzerine sos olarak kullanabilirsiniz.

Balın olumlu etkilerinden bahsedebilmek için yetişkinlerin günlük 6-10 tatlı kaşığı bal tüketmeleri gerekli. Bu miktar yaklaşık olarak 50-80 gr'a denk gelir.

Çocukların ise kilo başına ortalama 1 gr bal tüketmesi önerilir. Örneğin 20 kg bir çocuğun günde 20 gr yani yaklaşık 1,5 yemek kaşığı ya da 3 tatlı kaşığı bal tüketmesi gerekir.

Bal tüketimini alışkanlık haline getirdikten birkaç ay sonra balın olumlu etkilerini görmeye başlayacaksınız.